Mnogo pre nego što je postao jedan od najvećih umetnika u istoriji renesanse, Mikelanđelo Buonaroti pokazivao je izuzetnu darovitost u godinama koje danas povezujemo sa osnovnom školom. Sa svega dvanaest godina, budući autor Sikstinske kapele već je bio potpuno posvećen crtanju i slikanju, proučavajući dela starijih majstora sa ozbiljnošću profesionalca.
Jedan od radova koji je posebno privukao njegovu pažnju bila je grafika „Sveti Antonije mučen demonima“, delo nemačkog umetnika Martina Šongauera iz 15. veka. Umesto pukog kopiranja, mladi Mikelanđelo odlučio je da motiv preradi temperom na drvenoj ploči, unoseći u kompoziciju lični izraz i zrelost koja je daleko prevazilazila njegov uzrast.
Tako je nastala slika „Mučenje svetog Antonija“, danas smatrana njegovim najranijim poznatim delom, nastalim oko 1487. ili 1488. godine. Ipak, autorstvo ovog rada dugo je bilo predmet rasprave. Tek nakon aukcije 2008. godine i detaljne restauracije u Metropoliten muzeju umetnosti u Njujorku, tokom koje su uklonjeni požuteli lak i kasniji preslici, isplivale su karakteristike koje su ukazale na ruku mladog genija — specifičan kolorit, složenost prostora i preciznost u obradi detalja.
Poznati istoričar umetnosti Everet Fejhi, dugogodišnji kustos Metropolitena, bio je među prvima koji su čvrsto zastupali stav da je reč o Mikelanđelovom delu. Pre toga, slika se najčešće dovodila u vezu sa firentinskom radionicom Domenika Girlandaja, kod koga je Mikelanđelo ubrzo nakon toga započeo šegrtovanje. Restauracija koju je izveo Majkl Galager, uz podršku stručnjaka poput Đorđa Bonsantija, dodatno je učvrstila atribuciju.
Pošto do danas nisu izneti ubedljivi argumenti koji bi osporili ovo autorstvo, delo je otkupio Muzej umetnosti Kimbel u Fort Vortu, gde se i danas nalazi. Time je postalo jedina Mikelanđelova slika u javnoj muzejskoj kolekciji na severnoameričkom kontinentu.
Motiv potiče iz ranohrišćanskog teksta „Život svetog Antonija Velikog“, u kojem se opisuje vizija egipatskog pustinjaka koga u vazduhu napadaju demoni. Savremenici Mikelanđela, poput Đorđa Vazarija i Askanija Kondivija, zapisali su da je mladi umetnik, kako bi demonskim bićima dao što uverljiviji izgled, proučavao oblike, teksture i boje riba na pijaci.
Iako je moguće da sam Mikelanđelo kasnije nije želeo da se njegovo ime vezuje za delo koje je smatrao nezrelim, ova slika danas ima neprocenjivu vrednost. Ona pruža retku priliku da zavirimo u sam početak stvaralačkog puta umetnika koji će zauvek promeniti istoriju umetnosti.
Naslovnica
Foto: YouTube printscreen
