Dok Iran izlazi na birališta 1. marta, postoji zajednička nit koja se provlači kroz mnoge poruke običnih Iranaca, piše redakcija Radija Slobodna Evropa (RSE) na engleskom jeziku.
Izbori uvode novi parlament i Skupštinu stručnjaka, tijelo koje bira vrhovnog lidera zemlje.
Međutim, u desetinama audio i pisanih poruka poslanih iz Irana Radio Fardi RSE, mnogi ljudi su rekli da neće glasati na, kako su rekli, “besmislenim” izborima koji će vjerovatno konsolidovati moć tvrdolinijaša u zemlji.
Uzorak, iako mali, naglašava izazov legitimnosti iranskog vladajućeg klerikalnog establišmenta, usred rastućih antirežimskih osjećaja koji su najizraženiji u uličnim protestima bez presedana koji su potresli zemlju 2022. godine.
“Vi niste narodni predstavnici”, rekao je Iranac u audio poruci. “Hoćete ljude samo za njihove glasove i ništa drugo. Onda ne želite ništa (da imate) sa ljudima i oni su odbačeni.”
Drugi čovjek je pozvao građane da ne glasaju za “korumpirani režim kojem nije mjesto ni u drevnom i ni u civilizovanom Iranu”.
“Nije li vrijeme da kažem ne pogubljenjima, diktaturi i okupaciji moje domovine, Irana?” dodao je čovjek u audio poruci poslanoj Radio Fardi.
Vlasti u Iranu ne tolerišu bilo koji oblik neslaganja i zatvorile su brojne novinare, aktiviste i advokate posljednjih godina.
Samo u Iranu 2023. godine pogubljeno je oko 700 zatvorenika, uključujući devet demonstranata, prema informacijama grupa za ljudska prava.
Tokom brutalnog državnog gušenja višemjesečnih protesta širom zemlje koji su izbili u septembru 2022., ubijeno je najmanje 500 demonstranata, a hiljade je uhapšeno.
Protesti su počeli kao ukor protiv brutalne primjene pravila o hidžabu, ključnog stuba Islamske Republike. Ali ubrzo su prerasli u jednu od najtrajnijih demonstracija protiv iranske teokratije, s nekim demonstrantima koji su pozivali na prekid klerikalne vladavine.
“Danas vidimo da ko god kritikuje klerikalnu diktaturu bude ubijen, ranjen, mučen ili zatvoren”, rekao je drugi čovjek u audio poruci poslanoj Radio Fardi.
Oni koji su slali audio i pisane poruke Radio Fardi iz Irana nisu otkrili svoja imena ili lokacije iz straha od odmazde.
Pozivanje na bojkot
Brojni istaknuti Iranci izvan zemlje i politički i građanski aktivisti u Iranu pozvali su na bojkot glasanja 1. marta.
Gotovo 300 političkih, društvenih i kulturnih ličnosti u Iranu 25. februara javno je osudilo predstojeće glasanje, pozivajući ljude da slijede njihov primjer i ne učestvuju u “promišljenom” i “insceniranom” glasanju.
Dan ranije, zatvorena iranska pravnica za ljudska prava i dobitnica Nobelove nagrade za mir Narges Mohammadi pozvala je na bojkot uz “nacionalne sankcije i globalnu osudu” izbora, nazivajući te poteze “političkom neophodnošću i moralnom obavezom”.
Iranski zvaničnici i državni mediji optužili su one koji pozivaju na bojkot da vrše “neprijateljske” ponude.
Zvaničnici su više puta pozivali birače sa pravom glasa da glasaju na izborima, nazivajući to vjerskom obavezom.
Pozivi su uslijedili zbog straha od ponavljanja rekordno niske izlaznosti na parlamentarnim izborima 2020. i predsjedničkim izborima 2021. godine. S obzirom na sve veći jaz između vladajućih vjerskih lidera i mlade iranske populacije, kao i na tekuću državnu represiju i loše upravljanje, vlasti se, smatraju stručnjaci, spremaju za još jedan slab odziv.
“Izbori su besmisleni”, rekao je čovjek u drugoj audio poruci poslanoj Radio Fardi, u vezi s onim što se smatra krajnje nepravednim terenom na izborima u Iranu, gdje kandidate provjerava tvrdolinijaško tijelo čije je članovi direktno ili posredno izabrao vrhovni lider.
“Učestvovanje na izborima, čak i ako smo ravnodušni prema svim zločinima koje je (država) počinila posljednjih godina, bilo bi samo ismijavanje nas samih”, dodao je čovjek.
U drugoj audio poruci, jedan čovjek je rekao da se “nada da je strpljenje ljudi ponestalo” i da neće učestvovati na izborima.
Ovo je jedini način, rekao je, da se “okonča ovaj jadan, tužan i siromašan život”.
Izvor: Radio Slobodna Evropa / Kian Sharifi
Foto: YouTube printscreen
